Op dit moment lopen er zeven miljard mensen op de aarde rond. Geschat wordt dat de wereldbevolking in 2050 groeit tot negen miljard. Hoe moeten we al die monden voeden, als er volgens het World Food Programme nu al 870 miljoen ondervoede mensen zijn? Doctor Hans ter Steege en professor doctor Pablo Tittonell geven antwoord: het landbouwsysteem moet drastisch veranderen.

Het wereldvoedselprobleem is complex. In 1992 werd er tijdens de Earth Summit met een internationale overeenkomst vastgesteld dat het klimaat en grondstoffen beschermd moesten worden. Zoals tropische regenwouden, die koolstofdioxide opnemen, zuurstof produceren en rijk zijn aan grondstoffen. Toch worden regenwouden gekapt om landbouwgronden te creëren. Deze ontbossing verontrust Hans ter Steege, senior onderzoeker bij het Nederlands Centrum voor Biodiversiteit Naturalis. “Elk ingrijpen in een bos leidt tot een verlies van biodiversiteit”, aldus Ter Steege, tijdens de lezing Feeding the World in Utrecht. Ook Pablo Tittonell, voorzitter van de onderzoeksgroep Farming Systems Ecology van de Universiteit Wageningen, vindt ontbossing zonde. “Er is op dit moment genoeg voedsel in de wereld om iedereen te voeden. We moeten alleen effectiever met voedsel omgaan.”

Soja en bananen

Als er genoeg eten is voor iedereen, waarom zijn er dan zoveel hongerige mensen in de wereld? Tittonell legt uit: “Arme landen produceren vaak wel voedsel, maar zij verkopen dat voor een veel te lage prijs aan rijke landen. Het voedsel wordt uit de arme land geëxporteerd, terwijl de boeren daar onvoldoende verdienen om zelf eten te kopen. Daarnaast verspillen rijke landen heel veel voedsel.”

Het is toch te gek voor woorden dat bijvoorbeeld bananen soms duizenden kilometers reizen voordat ze in de Europese supermarkten liggen?

Volgens van Ter Steege is ontbossing om landbouwgronden aan te leggen dan ook niet de oplossing voor het wereldvoedselprobleem. Een conclusie die verder ook is uitgewerkt in een rapport over onderzoek  naar het voortbestaan van verschillende boomsoorten in het Amazonegebied. Tittonell voegt hieraan toe: “Veel regenwouden worden gekapt om soja te produceren. Soja wordt veelal als voedsel voor vee gebruikt. Het vee neemt soja echter niet op in het lichaam, maar poept veel soja gewoon weer uit. Dus het is zonde om soja te produceren op landbouwgrond, aangezien het geen goede voedingsstof biedt voor ons vee. We kunnen daarom veel beter het land gebruiken om groente te produceren.
Levert meer landbouw minder honger op?

Levert meer landbouw minder honger op?

Toch is er ook verbetering nodig op landbouwgronden waar wel groente en fruit verbouwd wordt, meent Tittonell. “Meer biodiversiteit is erg belangrijk”, stelt de professor in zijn onderzoeksrapport over kleinschalige landbouw in Kenia. “Meer biodiversiteit bestrijdt ongedierte op een natuurlijke manier en levert meer bestuiving en variatie op.” Om dit te bereiken moeten boeren volgens de onderzoeker meer samenwerken en hun land samen als één geheel zien. “Daarnaast is het belangrijk dat er meer lokaal voedsel verbouwd wordt. Het is toch te gek voor woorden dat bijvoorbeeld bananen soms duizenden kilometers reizen voordat ze in de Europese supermarkten liggen? Waarom verbouwen we ze zelf niet en waarom vinden we het erg als ze dan iets minder krom en geel zijn? Ik weet zeker dat als we ze zelf verbouwen, ze nog steeds eetbaar zijn.”

 Mensen zijn nou eenmaal geneigd om eerst naar prijzen te kijken en vergeten daardoor snel hun idealen.

Wet wordt norm

Het landbouwsysteem moet volgens de onderzoekers dus veranderen. Naast de veranderingen hierboven stellen Ter Steege en Tittonell dat voedsel duurder moet worden en dat boeren meer moeten verdienen. Maar zijn al deze oplossingen wel realistisch? “Het is lastig, want iedereen wil toch altijd goedkoop boodschappen doen. Mensen zijn nou eenmaal geneigd om eerst naar prijzen te kijken en vergeten daardoor snel hun idealen”, zegt Ter Steege.

Tittonell is er echter van overtuigd dat het eetpatroon van mensen wel veranderd kan worden. “Een paar jaar geleden zou niemand gek opkijken als we tijdens deze lezing zouden roken. De wet is echter veranderd en dit is de norm geworden: jullie zouden het niet accepteren als ik nu een sigaret opstak. Die verandering kan ook doorgevoerd worden met eetpatronen. Mensen kunnen best leren om maar één keer per week vlees te eten en zuiniger met voedsel om te gaan, daar heb ik alle vertrouwen in.”

Feeding the World is onderdeel van de reeks lezingen The Next Generation in Universiteit Utrecht. De gratis lezingen zijn tot 25 maart voor iedereen te bezoeken. Klik hier voor het programmaoverzicht. En kijk hier de lezing Feeding the World terug.   

Pablo Tittonell (links) en Hans ter Steege tijdens de lezing Feeding the World.

Pablo Tittonell (links) en Hans ter Steege tijdens de lezing Feeding the World.